ثبات بازار سهام در 7 قدم

امروز جمعه 04 مهر 1399
اخبار بورسی و اقتصادی

وبسایت آرتا تحلیل به نقل از دنیای اقتصاد , بازار سهام در ادامه روند تعادلی خود که از ابتدای بهمن ماه آغاز شده بود، روز گذشته نیز شاهد روند متعادلی بود تاجایی که شاخص کل با رشد 67 واحدی در یک قدمی کانال 65 هزار واحدی ایستاد. در کنار ضعف‌های ساختاری بازار سهام و ابهاماتی مثل آینده مذاکرات هسته‌ای و روند قیمت نفت، آغاز موج فروش سهامداران به‌ویژه حقوقی‌ها با توجه به رفتار تاریخی این سهامداران در اسفند ماه برای نقد کردن دارایی‌های خود نگرانی‌هایی را برای فعالان بازار سهام به وجود آورده است. به‌طور معمول در آخرین ماه سال برخی سرمایه‌گذاران حقوقی و شبه‌دولتی به منظور تامین نیازهای خود به نقدینگی، به فروش سهام روی می‌آورند که روند سال جاری نیز از این مساله مستثنا نیست. 

به اعتقاد کارشناسان، بازار سهام کماکان با رکود و کمبود نقدینگی دست و پنجه نرم می‌کند و در این بین فروش سهامداران به‌ویژه حقوقی‌ها در پایان سال می‌تواند این رکود را وارد فاز عمیق‌تری کند؛ هرچند که برخی اظهار نظر‌ها حاکی از تثبیت شرایط و افت فشار فروش تا پایان سال به دلیل حمایت‌های اخیر دولت و مجلس از بازار و به کف رسیدن قیمت‌ها است.  در همین حال روز گذشته، نمایندگان مجلس الزام شرکت نفت برای پرداخت ماهانه بهای خوراک نفت خام و میعانات گازی را حذف کردند تا دست این شرکت برای واریز این مبلغ در هر زمان باز گذاشته شود و این مهم خبری خوش برای دو صنعت پتروشیمی و پالایشی است که می‌تواند چشم‌انداز روشنی برای این دو صنعت و به‌تبع آن برای بازار سهام ترسیم کند؛ زیرا اجرای بندی که این شرکت‌ها را مجبور به پرداخت ماهانه خوراک نفت خام و میعانات گازی می‌کرد، موجب کاهش نقدینگی شرکت‌های مذکور می‌شد. در مجموع اقداماتی از این دست می‌تواند شرایط باثباتی برای شرکت‌ها ایجاد کند و نویدبخش بازار شفاف‌تری برای سهامداران باشد.  به اعتقاد کارشناسان به دلیل مساله کمبود نقدینگی و رکود در بورس تهران، آنچه می‌تواند محرک ورود بازار سهام به فاز رونق باشد، گشایش در عرصه سیاست خارجی (بحث مذاکرات هسته‌ای) یا اقتصادی (افزایش قیمت نفت، تعدیل نرخ سود بانکی و...) خواهد بود. مهدی افضلیان، تحلیلگر کارگزاری آگاه در این رابطه به شرایط کنونی بازار سهام اشاره کرد و گفت: بورس تهران در حالی روزهای پایانی سال را سپری می‌کند که هنوز با مشکلاتی از جمله کاهش قیمت نفت و تبعات ناشی از آن دست و پنجه نرم می‌کند و با وجود افزایش چند درصدی در قیمت نفت هنوز شاهد اثرات مثبت این موضوع در بازار سرمایه نبوده‌ایم، البته وابستگی بین رشد بازار سرمایه و سیاست‌های کلان اقتصادی در سال‌های گذشته همسو با یکدیگر در حرکت نبوده‌اند یعنی اگر بخواهیم بحث دماسنج اقتصادی کشور را با اقتصاد کلان بسنجیم در بیشتر دوره‌ها به تناقض می‌رسیم اما این‌بار می‌توان گفت همبستگی مثبت بین بازار سرمایه و اقتصاد رنگ و بوی جدیدتری به خود گرفته است.  وی ادامه داد: در شرایط فعلی جو سنگین و پر ابهامی هم در فضای عمومی اقتصاد و هم در دماسنج اقتصادی کشور حاکم است، به‌گونه‌ای که نمی‌توان تصمیم درستی در مورد روند پیش‌روی اقتصاد گرفت که بر مبنای آن بتوان بازار سرمایه را به درستی مورد تحلیل و بررسی قرار داد اما آنچه در این میان شاهدیم تنها پیش‌بینی‌های مثبت از روند اقتصادی در سال‌های آینده است.  این کارشناس بازار سهام به مساله کمبود نقدینگی در بازار اشاره و ابراز کرد: یکی از مشکلاتی که در شرایط حاضر می‌توان از آن نام برد کمبود نقدینگی در بازار است که نه تنها بلای بازار سرمایه شده بلکه در تمامی بازارها نیز شاهد آن هستیم. وی به سیاست‌های انقباضی دولت در زمینه کنترل تورم اشاره کرد و گفت: اقدام دولت در کنترل تورم و اجرای سیاست‌های انقباضی موجب شده است که گردش نقدینگی چندانی را در بازارها شاهد نباشیم و نتیجه این می‌شود که در بازار سرمایه‌ای که روزانه حدود 300 تا 400 میلیارد تومان معامله صورت می‌گرفت اکنون شاهد معامله روزانه 100 میلیارد تومان باشیم.

وی تشریح کرد: این کاهش ارزش معاملات نشان می‌دهد که یک جهت‌گیری در استراتژی سرمایه‌گذاران به وجود آمده است و این استراتژی پیدا کردن نقطه‌ای امن برای سرمایه‌گذاری است که در حال حاضر بهترین جایگاه آن بانک و اوراق مشارکت است. این کارشناس بازار سهام افزود: به دلیل رکود موجود در جامعه انتظار فراوانی برای بودجه شرکت‌ها در سال جدید وجود ندارد و احتمال اینکه شرکت‌ها بودجه سال 94 را متعادل و رو به پایین اعلام کنند، بسیار است؛ حال اگر در این شرایط شاهد تزریق نقدینگی به بازار به منظور حمایت از آن باشیم، ممکن است بعد از مدتی از تزریق نقدینگی شاهد کاهش دوباره قیمت‌ها باشیم و این به نوبه خود ممکن است ساختار بازار را دچار چالش کند و از طرفی مفهوم حمایت از بازار سرمایه را خدشه‌دار کند و باعث ایجاد بی‌اعتمادی شود.  وی به رفتار سرمایه‌گذاران در اسفند   در راستای نقد کردن دارایی‌هایشان اشاره کرد و افزود: معمولا در اسفند ماه طبق روال سال‌های گذشته شاهد فروش سهام توسط بسیاری از شرکت‌ها برای تامین نقدینگی لازم برای پرداخت‌های آخر سال هستیم که این نیز به نوبه خود می‌تواند اندکی فشار فروش را بر بازار وارد کند و منجر به کاهش قیمت سهم شود اما به نظر می‌رسد این کاهش قیمت می‌تواند در روزهای ابتدایی سال به آسانی جبران شود.  وی در رابطه با جلسه دیروز مجلس و ادامه رسیدگی به جزئیات لایحه بودجه 94 گفت: نمایندگان بند «ج» از تبصره 2 لایحه بودجه را حذف کردند؛ مطابق با بند «ج» این تبصره شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران و شرکت‌های پالایش نفت داخلی و شرکت‌های پتروشیمی موظفند، در پایان هر ماه بهای خوراک نفت خام و میعانات گازی دریافتی خود و همچنین خوراک معادل فرآورده‌های شرکت‌های پتروشیمی تحویلی به شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی ایران را محاسبه و به خزانه‌داری کل کشور واریز کنند که طبق مصوبه مجلس این بند حذف شد. افضلیان حذف این بند را اقدام مناسبی از سوی مجلس عنوان کرد و ادامه داد: اجرای این بند می‌توانست اثرات بدی را بر شرکت‌هایی داشته باشد که فروش خارجی دارند و عملا در دریافت مطالبات خود دچار مشکل هستند بنابراین اگر این شرکت‌ها بهای خوراک خود را به‌صورت ماهانه پرداخت می‌کردند، مشکلات فراوانی در تامین نقدینگی برای شرکت‌های این مجموعه ایجاد می‌شد که مجلس در اقدام مناسب و به موقعی این بند را حذف کرد و این مهم می‌تواند در بهبود وضعیت دو صنعت پالایش و پتروشیمی موثر واقع شود.

وی به بودجه سال 94 شرکت‌ها اشاره کرد و افزود: شرکت‌ها بودجه سال 94 خود را به‌صورت محتاطانه و با تعدیل منفی به نسبت سال 93 روانه بازار می‌کنند که با بهبود شرایط اقتصادی در اواسط سال آینده، می‌توان انتظار پیش‌بینی‌های جدید و متعادل‌تری را برای شرکت‌ها داشت. وی برای سال 94 دو سناریو را پیش‌بینی کرد: سناریوی اول اینکه شاهد افزایشی در قیمت نفت نباشیم و محدوده‌های 50 تا 60 دلاری برای قیمت نفت تثبیت شود و به همین دلیل، شاهد افزایش فشار روی صنایع باشیم.  سناریوی دوم این است که با به بار نشستن مذاکرات هسته‌ای، در کل صنایع می‌توانیم شاهد افزایش نسبت P/E باشیم که خود می‌تواند محرکی برای رشد قیمت‌ها باشد اما این موضوع هم می‌تواند به‌عنوان یک عامل کوتاه‌مدت به حساب آید و سرمایه‌گذاران رفته‌رفته در آینده، عمدتا به سود اعلامی توسط شرکت‌ها اهمیت و وزن بیشتری می‌دهند.

دماسنج اقتصاد این روزها با كاهش مستمر و دامنه‌دار خود، رکود حاکم بر اقتصاد کشور و فضای کسب و کار را به خوبي به تصوير كشيده است. سيطره فضاي یأس و نااميدي بر بازار سرمايه در پي كاهش مداوم روند بازار، بنا به ادعاي فعالان بازار سرمايه، ديگر مجالي براي تعيين هرگونه كف براي افت شاخص باقي نگذاشته است. در این بین در حالي بازار سرمايه در برابر بازدهي بازارهاي ارز و سپرده گذاري، نحيف و نحيف‌تر مي‌شود كه دولتمردان در دولت يازدهم بارها و بارها در حمايت خود از بازار سرمايه، از بورس به‌عنوان محلي براي رشد اقتصادي ياد ‌كرده‌اند. این در شرایطی است که روند کنونی حاکم بر بازار نیازمند برقراری ثبات است.

مدیرعامل شركت تامین سرمایه نوین در گفت‌وگو با «دنیای اقتصاد»، با حیاتی دانستن ثبات بازارهای مالی برای اقتصادی با اهدافی چون رشد پایدار و تورم پایین، بازارهای مالی کشور به‌خصوص بازار سهام را تحت‌تاثیر ریسک‌های سیستماتیک نظیر سیاست‌های پولی و مالی خارج از ظرفیت بازیگران اقتصاد، موانع اطلاعاتی، عدم پیش‌بینی‌پذیری تصمیمات سیاستگذاران، نظام نامناسب تعیین نرخ ارز، تورم ساختاری، تصمیمات بودجه‌ای دولت و مجلس و عدم بلوغ و انسجام در زمینه سیاست‌ورزی عنوان كرد.
ولی نادی قمی كه نوسان نرخ بازدهی سهام در ایران را بالا و تاحدی نامعقول می‌داند، اظهار کرد:‌ سهمی که امروز با صف خرید روبه‌رو است، فردا با هزاران دلیل و استدلال صف فروش می‌شود. گو اینکه بازار سردرگم است. همچنین سهم‌های کوچک با شناوری پایین، افزایش قیمت می‌گیرند و با صف خرید روبه‌رو می‌شوند بدون اینکه محرک‌های درآمدی‌شان، نشان از تغییر سودآوری دهد.
این كارشناس بازار سرمایه معتقد است:‌ احساسات بر همه جنبه‌های بازار غلبه دارد و مشارکت‌کنندگان حتی حرفه‌ای‌های بازار نیز چشم خود را به اصول بنیادین سرمایه‌گذاری بلندمدت بسته‌اند. او كه از شوک‌های سیاسی و اقتصادی بازار سرمایه به‌عنوان عامل ناپایداری آن یاد می‌كرد،‌ به ارزش بازار سرمایه اشاره كرد كه معادل بخش قابل توجهی از تولید ناخالص داخلی است، با این حال این بازار اسیر گمانه‌زنی‌ها و عدم تشخیص وزن اخبار شده است. 
مدیر‌عامل شركت تامین سرمایه نوین از انتشار اخباری چون کاهش ذخیره قانونی بانک‌ها، حذف عوارض سنگ آهنی‌ها و کاهش خوراک پتروشیمی‌ها به‌عنوان اخباری یاد كرد كه سکوت معنی‌دار درخصوص نحوه و زمان اجرای این تصمیمات، ابهامات بازار را افزایش می‌دهد.
وی با بیان اینكه به این ترتیب صرف بازده بازار سهام توجیه‌کننده ریسک این بازار نیست و جریان نقدینگی از سپرده‌های بانکی به سمت بازار سرمایه روانه نمی‌شود، تصریح كرد: البته در کنار مشکلات ساختاری اقتصاد، بازار سهام کشور از درون نیز دارای محدودیت‌هایی است. نقد‌شوندگی و کارآیی بازار سهام به‌عنوان معیارهای اصلی توسعه‌یافتگی بازار، هنوز به سطح استانداردهای کشورهای توسعه یافته نرسیده است.  نادی با اشاره به بالا بودن هزینه معاملات، ادامه داد:‌ کنترل نوسان نامطلوب قیمت سهام با ابزارهای سنتی صورت می‌گیرد. با این اوصاف برای افزایش سهم بازار سرمایه در ثبات مالی اقتصاد و کاهش نوسان نامطلوب قیمت دارایی‌های مالی به نظر می‌رسد باید اقداماتی صورت گیرد.  این كارشناس بازار سرمایه در بیان این اقدامات، در مرحله نخست به افزایش شفافیت بازار اشاره كرد و گفت:‌ با کاهش ریسک مرتبط با اطلاعات حسابداری که از طریق افزایش کیفیت و قابلیت اتکای آنها صورت می‌گیرد، ابهامات بازار اوراق بهادار کاهش یافته و جذابیت و نقدشوندگی آن افزایش خواهد داشت.
به گفته نادی‌قمی؛‌ در حال حاضر صورت‌های مالی (به‌خصوص صورت‌های مالی تلفیقی) از حیث سرمایه‌گذاری اطلاعات همه‌جانبه‌ای در اختیار سرمایه‌گذاران قرار نمی‌دهد و بعضا گزارش حسابرسان ارزش‌افزوده‌ای برای کیفیت اطلاعات مالی ندارد.
مدیر‌عامل شركت تامین سرمایه نوین با تاكید بر لزوم کاهش ذخیره قانونی بانک‌ها و حضور پررنگ آنها در بازار سرمایه، عنوان كرد: کمبود نقدینگی در بسیاری از بازارها از جمله بازار سهام کاملا مشهود است. بانک‌ها برای جذب سپرده نرخ‌های بالایی پیشنهاد می‌دهند. برای افزایش نقدینگی بخش‌های مختلف اقتصاد و حضور بانک‌ها در بازار سهام کاهش نرخ ذخیره قانونی لازم است.
او به بررسی تحقیقاتی اشاره كرد كه نتایج آنها بر حضور بانک‌ها در بازار سهام به منظور افزایش کارآیی و نقدشوندگی این بازار تاكید دارد.
نادی قمی یکی از راه‌های افزایش نقدشوندگی اوراق بهادار را تعیین حداقل یک بازارگردان برای اوراق بهادار دانست كه در این ارتباط افزایش تعداد و سرمایه صندوق‌های بازارگردانی که در آن هزینه معاملات به حداقل رسیده است می‌تواند مفید واقع شود. به گفته مدیرعامل شركت تامین سرمایه نوین؛‌ توسعه فناوری در بسیاری از حوزه‌ها از جمله حوزه معاملات آنلاین (برخط) می‌تواند موجب افزایش نقدشوندگی بازار اوراق بهادار و افزایش حجم معاملات شود. او برای جلوگیری از سفته‌بازی در سهام شرکت‌های کوچک و با شناوری پایین پیشنهاد داد كه می‌توان خریداران سهام این دسته از شرکت‌ها را ملزم به نگهداری کوتاه‌مدت (به‌عنوان مثال حداقل 6ماهه) از سرمایه‌گذاری‌شان کرد.
نادی‌قمی ادامه داد:‌ همچنین با افزایش تنوع ابزارهای تامین مالی، سرمایه‌گذاری و مدیریت ریسک، افراد مختلف با ذائقه‌های متفاوت ریسک و بازده جذب این بازار خواهند شد؛ بنابراین نقدشوندگی بازار افزایش خواهد
یافت و در نهایت مدیرعامل شركت تامین سرمایه نوین از توسعه فرهنگ سرمایه‌گذاری و تقویت روحیه ریسک‌پذیری به‌عنوان آخرین راهكار برای تقویت بازار سرمایه جهت ثبات اقتصادی یاد كرد و افزود: در حال حاضر شناسایی دقیقی از مفهوم سرمایه‌گذاری در بازار سرمایه ایران وجود ندارد و قوانین موجود به اندازه کافی جامع نیستند. بر این اساس سرمایه‌گذاران عمدتا از بابت تصمیمات سرمایه‌گذاری خود، دیگران را مقصر می‌دانند و انتظار پاسخگویی دارند.
منبع:دنیای اقتصاد